प्रश्न १. लिंगराज मंदिर भुवनेश्वरमध्ये कुठे आहे?
लिंगराज मंदिर हे रथ रोड, लिंगराज नगर, ओल्ड टाउन, भुवनेश्वर, ओडिशा (७५१००२) येथे स्थित आहे.
हे शहरातील सर्वात मोठे आणि पवित्र मंदिर असून भगवान हरिहरांना अर्पित आहे,
जे भगवान विष्णू आणि भगवान शिव यांचे संयुक्त रूप आहे.
प्रश्न २. लिंगराज मंदिराचे महत्त्व काय आहे?
लिंगराज मंदिराचे धार्मिक महत्त्व खूप मोठे आहे कारण येथे भगवान शिवांची हरिहर रूपात पूजा केली जाते.
हे ओडिशातील एक प्रमुख तीर्थक्षेत्र असून कलिंग शैलीतील वास्तुकलेचा उत्कृष्ट नमुना आहे.
प्रश्न ३. लिंगराज मंदिर कोणी बांधले?
लिंगराज मंदिराचे मुख्य बांधकाम ११व्या शतकात सोमवंशी राजा जाजाती केशरी यांनी केले,
तर नंतरच्या काळात इतर शासकांनी त्यामध्ये भर घातली.
प्रश्न ४. भुवनेश्वरमधील लिंगराज मंदिराला का भेट द्यावी?
लिंगराज मंदिराला भेट दिल्यास अध्यात्म, इतिहास आणि वास्तुकलेचा समृद्ध अनुभव मिळतो.
हे केवळ पूजा स्थळ नसून भुवनेश्वरच्या सांस्कृतिक वारशाचे प्रतीक आहे.
प्रश्न ५. लिंगराज मंदिराचा इतिहास काय आहे?
लिंगराज मंदिर ११व्या शतकात बांधले गेले असून येथे स्वयंभू शिवलिंग आहे.
हे शिवलिंग सुमारे ८ फूट व्यासाचे आणि ८ इंच उंच असल्याचे मानले जाते.
सुमारे १८० फूट उंच असलेले हे मंदिर महाशिवरात्री, अशोकाष्टमी आणि चंदन यात्रेसाठी प्रसिद्ध आहे.
प्रश्न ६. लिंगराज मंदिराचे रोजचे उघडण्याचे व बंद होण्याचे वेळापत्रक काय आहे?
मंदिर दररोज सकाळी ५:०० वाजता उघडते आणि रात्री ९:३० वाजता शेवटच्या आरतीनंतर बंद होते.
दुपारी १२:०० ते ३:०० या वेळेत मंदिर बंद असते.
प्रश्न ७. लिंगराज मंदिराला भेट देण्यासाठी वर्षातील सर्वोत्तम वेळ कोणती आहे?
महाशिवरात्री आणि चंदन यात्रेदरम्यान मंदिराला भेट देणे उत्तम ठरते.
ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी हा काळ हवामानामुळे अधिक सोयीचा आहे.
प्रश्न ८. लिंगराज मंदिर भुवनेश्वरमधील प्रमुख पर्यटन स्थळ का आहे?
लिंगराज मंदिर अध्यात्म, भव्य कलिंग शैलीतील वास्तुकला आणि महत्त्वाच्या उत्सवांमुळे
भुवनेश्वरमधील प्रमुख पर्यटन आकर्षण आहे.
प्रश्न ९. लिंगराज मंदिरात कोणकोणत्या आरत्या केल्या जातात?
येथे मंगळा आरती, अबकाश, सकाळ धूपा, मध्याह्न धूपा,
संध्या धूपा आणि बदसिंहार आरती केली जाते.
प्रश्न १0. लिंगराज मंदिराचे मुख्य भाग कोणते आहेत?
मुख्य गर्भगृह, यज्ञशाळा, भोग मंडप आणि नाट्यशाळा हे मंदिराचे प्रमुख भाग आहेत.
येथे भगवान विष्णूंची सालिग्राम स्वरूपात पूजा होते.
प्रश्न ११. दुपारच्या वेळेत मंदिर खुले असते का?
नाही, मंदिर दररोज दुपारी १२:०० ते ३:०० या वेळेत बंद असते.
प्रश्न १२. लिंगराज मंदिराजवळील पर्यटन स्थळे कोणती?
बिंदू सागर तलाव (०.२ किमी), मुक्तेश्वर मंदिर (२ किमी),
राजाराणी मंदिर (२ किमी), उदयगिरी व खंडगिरी लेणी (१० किमी),
नंदनकानन प्राणी उद्यान (२० किमी).
प्रश्न १३. लिंगराज मंदिरातील दररोजच्या आरती व विधींच्या वेळा काय आहेत?
मंगळा आरती: ५:३० – ६:००
अबकाश: ६:०० – ७:००
सकाळ धूपा: ८:०० – ९:००
मध्याह्न धूपा: ११:३० – १२:००
संध्या धूपा: ६:३० – ७:००
बदसिंहार: ९:०० – ९:३०
प्रश्न १४. जवळील पर्यटन स्थळांचे वेळापत्रक व शुल्क काय आहे?
बिंदू सागर तलाव: मोफत
मुक्तेश्वर मंदिर: मोफत
राजाराणी मंदिर: ₹२५ (भारतीय), ₹२५० (परदेशी)
उदयगिरी-खंडगिरी लेणी: ₹२५ / ₹२५०
नंदनकानन प्राणी उद्यान: मोफत (सोमवारी बंद)
प्रश्न १५. लिंगराज मंदिरापर्यंत कसे पोहोचावे?
मंदिर शहराच्या मध्यवर्ती भागात असून ऑटो, बस आणि टॅक्सी सहज उपलब्ध आहेत.
प्रश्न १६. मंदिरात जाताना काय लक्षात ठेवावे?
मोबाईल, कॅमेरा व इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंना परवानगी नाही.
सभ्य वेशभूषा आवश्यक आहे.
प्रश्न १७. लिंगराज मंदिरातील प्रमुख सण कोणते?
महाशिवरात्री, अशोकाष्टमी रथयात्रा आणि चंदन यात्रा हे प्रमुख सण आहेत.
प्रश्न १८. मंदिरात विशेष भोग अर्पण केला जातो का?
होय, दररोज ११:३० ते १२:०० या वेळेत भोग अर्पण करून प्रसाद वाटप केले जाते.
प्रश्न १९. मंदिरात प्रवेश शुल्क आहे का?
नाही, लिंगराज मंदिरात प्रवेश पूर्णपणे मोफत आहे.
प्रश्न २०. मंदिरासाठी वेशभूषा नियम आहेत का?
पुरुषांनी धोतर किंवा कुर्ता-पायजमा आणि महिलांनी साडी किंवा सलवार सूट परिधान करणे आवश्यक आहे.
प्रश्न २१. लिंगराज मंदिराची स्थापना कोणी केली?
११व्या शतकात सोमवंशी राजा जाजाती केशरी यांनी लिंगराज मंदिराची स्थापना केली.
प्रश्न २२. जवळील रेल्वे स्टेशन कोणती?
लिंगराज मंदिर रोड (२.४ किमी), भुवनेश्वर रेल्वे स्टेशन (५.१ किमी),
सरकत्रा स्टेशन (५.८ किमी).
प्रश्न २३. जवळील विमानतळ कोणता आहे?
बिजू पटनायक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (BBI) मंदिरापासून ४.५ किमी अंतरावर आहे.